Katolicka Poradnia Rodzinna

KATOLICKA PORADNIA RODZINNA, instytucja grupująca specjalistów różnych dziedzin, służących pomocą rodzinie zgodnie z normami katolickiej etyki małżeńskiej oraz zasadami duszpasterstwa rodzin. W wąskim rozumieniu KPR jest jednostką poradnictwa rodzicielskiego, przeznaczoną głównie dla narzeczo­nych i małżonków, celem uczenia ich metod naturalnych plano­wania rodziny (poradnie parafialne lub dekana­lne). W znaczeniu szerszym KPR jest jednostką poradnictwa rodzinnego, oferującego pomoc w różnych problemach, z którymi bo­rykają się rodziny na kolejnych etapach i w różnych dziedzinach życia rodzinnego (poradnictwo psychologiczne, pedagogiczne, prawne, medyczne, duszpasterskie). Takie poradnie, nazywane specjalistycznymi, tworzone są przez diecezje w większych mia­stach. Dyrektora takiej poradni powołuje biskup diecezjalny, a jej pracami kieruje diecezjalny duszpasterz rodzin.

Zgodnie z nauczaniem Humanae vitae i Familiaris consortio przyjmuje się, że KPR jest „przedłużeniem” posługi duszpasterskiej w konfesjonale albo,  jak wskazuje doświadczenie, musi w odniesieniu do penitentów, np. z nerwicą natręctw czy nerwicą depresyjną, poprzedzić konfesjonał, żeby odpowiednio usposobić klienta poradni do bycia penitentem, czyli traktującym święty sakrament pokuty jako sakrament spotkania z Bogiem. Człowiek udając się do katolickiej poradni poszukuje porady i wsparcia. Przy­chodzi zatem po radę i pomoc.

Poradnictwo rodzinne stanowi uprzywilejowaną dziedzinę apostolatu świeckich, zwłaszcza małżonków. Stąd poradnie parafialne życia rodzinnego są pierwszoplanowym wymogiem duszpasterstwa (I Instrukcja Episkopatu Polski z 12 II 1969 r.). Powinny one znajdować się w każdej większej parafii, a tam, gdzie to niemożliwe, w przynajmniej każdym dekanacie.

1. Geneza i rozwój KPR. Potrzeba pomocy rodzinom poprzez tworzenie specjalistycznych poradni powstała w Polsce jako efekt narastających po drugiej wojnie światowej zagrożeń małżeństwa i rodziny (rozwody, zabijanie dzieci nienarodzonych) z jednej strony i coraz trudniejszych nowych wyzwań stających przed rodzinami z drugiej. Chodziło o pomoc tym osobom w realizacji Bożego zamysłu wobec ich rodziny oraz przygotowywanie narzeczonych i małżonków do realizacji odpowiedzialnego rodzicielstwa.

Pierwsze KPR w Polsce powstawały już na początku lat 50-tych. Przykładem może być poradnia typu spółdziel­czego „Ognisko” w Warszawie oraz poradnie w Łodzi. Dynamiczny ich rozwój przypadł jednak na okres po wprowadzeniu w Polsce w 1956 r. ustawy dopuszczającej zabijanie nienarodzonych dzieci. Poradnictwo to początkowo skupiało się w rękach fachowych pracowników medycznych, lekarzy, położnych i pielęgniarek, rychło jednak okazało się, że nie można liczyć na istotne zagęszczenie się sieci takich poradni. Poradnie te miały zasięg raczej lokalny. Organizowaniem poradni bardziej fachowych o szerszym zasięgu zajęła się Teresa Strzembosz. Mając doświadczenie w dziedzinie poradnictwa rodzinnego zaczęła ona gromadzić ludzi z różnych zawodów, z któ­rymi wspólnie poszukiwała nowych form pracy na rzecz rodzin. Przygotowywała też w Warszawie instruktorów naturalnych metod →regulacji poczęć przy pomocy lekarzy, a zwłaszcza W. Fijałkowskiego, W. Półtawskiej, Z. Szczerskiej, T. Kramarek.

Biskupi polscy troszczyli się o to, aby w ich diecezji było chociaż kilka KPR i aby duszpasterze kierowali tam parafian, którzy potrzebują rady i specjalistycznej pomocy. [AS1]Wysiłek KPR koncentrował się w pierwszej fazie rozwoju przede wszystkim na organizowaniu kursów dla narzeczonych, nauczaniu naturalnych metod planowania rodziny, przychodzeniu z pomocą małżonkom w ich skomplikowanych sytuacjach życiowych. Odsyłano penitentów niezorientowanych w moralnych sposobach planowania rodziny (odpowiedzialnej regulacji poczęć) w razie potrzeby do najłatwiej dostępnej KPR. Pomoc ze strony KPR uchroniła przed rozpadem wiele sakramentalnych związków małżeńskich.

2. Cele i zadania KPR. Wśród szerokiego zakresu zadań, jakie stoją przed KPR, należy wymienić szczególnie: ukazywanie właściwego wymiaru miłości małżeńskiej i rodzinnej, w tym czystości przedmałżeńskiej i małżeńskiej; uwrażliwianie na godność każdego człowieka od chwili poczęcia do naturalnej śmierci; kształtowanie postaw prorodzinnych; nauczanie zasad odpowiedzialnego rodzicielstwa, w tym metod diagnostycznych rozpoznawania okresów płodności małżeńskiej; pomoc w rozwiązywaniu konfliktów małżeńskich, rodzinnych oraz problemów wychowawczych i religijnych.

KPR służy bezpłatną pomocą młodzieży, małżonkom, rodzicom, osobom samotnym poprzez posługę wolontariuszy świeckich (pedagogów, psychologów, prawników i lekarzy oraz przedstawicieli stowarzyszeń i organizacji pozarządowych), młodzieży i kapłanów (psychologów i prawników). KPR i upowszechniana przez nie znajomość metod naturalnych planowania rodziny to najpewniejsza profilaktyka wobec zagrożeń dla dziecka w formie aborcji i mentalności antykoncepcyjnej, „przeciw życiu”, a zarazem droga do budowania wzajemnej harmo­nii i szacunku małżonków do dziecka i do siebie nawzajem.

3. Działalność KPR. Nad całością pracy KPR w poszczególnych diecezjach czuwają diecezjalni duszpasterze rodzin oraz diecezjalne instruktorki poradnictwa rodzinnego. W parafii za działalność KPR odpowiada proboszcz. Ważna jest współpraca proboszczów z diecezjalnymi duszpasterzami rodzin oraz zaangażowanymi w parafialnej KPR doradcami, wzajemne informowanie się o aktualnej sytuacji, pomoc i odpowiedzialność.

Zależnie od okoliczności i potrzeb poszczególne KPR wypracowała własne formy działalności. Powszechną formą pracy w KPR jest rozmowa indywidualna. Istotnym zadaniem poradnictwa jest przekazywanie ludziom nauki Kościoła o odpowiedzialnym rodzicielstwie (zob. HV 10) i dlatego ważną sprawą jest przekazywanie tej nauki przez głoszenie prelekcji do grup młodzieży, narzeczonych, małżonków i rodziców.

Proboszcz w swojej parafii powinien wybrać i przygotować kompetentną osobę (najlepiej małżeństwo) do prowadzenia KPR, stworzyć jej odpowiednie warunki lokalowe, zaopatrzyć w materiały pomocnicze, a parafianom wyjaśnić cel i zadania poradni. Do niego należy także troskliwa opieka nad KPR, życzliwa współpraca z osobami zaangażowanymi w poradni. Do pracy w poradnictwie rodzinnym należy zatrudniać ludzi o dużych walorach moralnych, odpowiedniej wiedzy, doświadczeniu życiowym (stąd postulat, by wybierać małżonków) i łatwym kontakcie z innymi osobami. Osoby podejmujące posługę w KPR powinny być w wieku 25-60 lat i prawidłowo funkcjonować we własnym życiu rodzinnym. Osobowość doradcy ma się cechować zdolnością do dobrego kontaktu, dojrzałością uczuciową, zdolnością do nazywania własnych i spostrzeganych u innych emocji, wolnością od uprzedzeń i fanatyzmu. Wymagane jest także przygotowanie teoretyczne i praktyczne oraz posiadanie ważnej misji kanonicznej od biskupa diecezjalnego.

KPR organizują zazwyczaj odpowiednio częste i długie dyżury, aby każda osoba czy para małżonków lub narzeczonych miała możliwość odbycia rozmowy indywidualnej w dogodnym dla siebie czasie i bez pośpiechu. Winna być szeroka informacja o istnieniu i pracy KPR (kancelaria, ambona, gablota na ogłoszenia, konfesjonał, gazeta parafialna itd.).

Ważną sprawą jest odpowiednia lokalizacja i wyposażenie poradni. Na pierwszym planie umieszcza się poradnię diecezjalną i poradnie dekanalne. KPR posiada zwykle stały lokal, dostępny dla najszerszych społeczności wiernych, otwarty w ściśle określone, dogodne dla szukających porady, godziny. Pracownicy KPR troszczą się o to, aby lokal był czysty, estetycznie urządzony, pociągający już samym wyglądem, zwłaszcza gdy chodzi o gabinet przyjęć przeznaczony na konsultacje i osobiste spotkania z petentami. Miejsce przyjęć przeznaczone jest wyłącznie tylko do swych celów i zadań. Nie powinno więc być ono pomieszczeniem przechodnim, ale spełniać warunki poczucie bezpieczeństwa i zaufania oraz pełnej dyskrecji, gdzie nikt nie może niczego podsłuchiwać, obserwować, komentować. Każdy, kto przekroczy próg KPR, powinien być przyjmowany życzliwie i serdecznie.

Ludzie, którzy utrzymują dłuższy kontakt z KPR dają świadectwo o zmianach, jakie zaszły w ich życiu pod wpływem podporządkowania się prawu Bożemu. Osiągnięcia notowane są głównie w dziedzinie: miłości małżeńskiej i rodzinnej, postaw rodzicielskich, życia religijno-moralnego oraz różnego rodzaju pomocy rodzinom.

Rada ds. Rodziny Konferencji Episkopatu Polski, Dyrektorium Duszpasterstwa Rodzin,  Warszawa 2003; K. Wiśniewska-Roszkowska.  Właściwy kierunek poradni katolickich. HD 27:1958 nr 1 s. 128-130; A. Bardecki. Organizacja poradnictwa małżeńskiego. AK 50:1958 nr 295 s. 257-262; Poradnia życia rodzinnego „Ognisko” w Warszawie. „Wiadomości Archidiecezji Warszawskiej” 40:1958 nr 5 s. 312-313; T. Kukołowicz. Poradnictwo wychowawcze na rzecz rodziny. „Roczniki Filozoficzne KUL” 19:1971 z. 4 s. 187-193; A. Kargulowa. Pomoc poradni w likwidowaniu trudności wychowawczych. „Ruch Pedagogiczny” 1974  nr 1 s. 86-96; J. Wilk. Potrzeba i kierunki poradnictwa i pedagogizacji rodziców w zakresie wychowania dzieci. „Częstochowskie Studia Teologiczne” 4:1976 s. 123-144; O. Czerniawska. Poradnictwo jako wzmacnianie środowiska wychowawczego. Warszawa 1977; D. Kwapisz. Poradnia parafialna życia rodzinnego diecezji sandomierskiej. „Studia Sandomierskie” 3:1982 s. 29-142;  E. Sujak. Życie Teresy Strzembsz (1930-1970). W: Chrześcijanie. Red. B. Bejze t. 14  Warszawa 1985 s. 233-328; R. Yaughan. Basic skills for christian conselors.New York 1987; E. Ryszka. Poradnictwo rodzinne. W: W kręgu zagadnień miłości, małżeństwa, rodziny. Materiały z Konferencji naukowej pracowników poradnictwa rodzinnego. Red. M. Talar, Warszawa 1993 s. 120-135; W. Szewczyk. Poradnictwo rodzinne – osobowy kontakt pomocny. HD 1999 nr 1 s. 52-62; B. Klimek. Rola poradnictwa rodzinnego w opinii narzeczonych. W: Stulecie dziecka – blaski i  cienie. Red. J. Wilk. Lublin 2003 s. 793-798; G. Koszałka. Poradnictwo rodzinne. Organizacja i przygotowanie kadr. „Sprawy Rodziny” 2003 nr 61-62 s. 111-117.


 [AS1]

Jesteś tu::